Wielki Czerwony Brat
(Nasz Dziennik)
W Muzeum Niepodległości w Warszawie przy alei Solidarności 62 otwarto wczoraj wystawę pt. “W objęciach ‘Wielkiego Brata’. Sowieci w Polsce 1944-1993″. Przygotowało ją Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Warszawie.
Ekspozycja składa się z 56 plansz, na których pokazano około 150 zdjęć ukazujących różne formy uzależnienia Polski od Związku Sowieckiego. Zasadnicza część ekspozycji obejmuje lata 1944-1993, jednakże zaprezentowano tutaj szerszy kontekst stosunków polsko-radzieckich, począwszy od wojny polsko-bolszewickiej poprzez pakt Ribbentrop – Mołotow, zbrodnię katyńską, konferencję w Jałcie aż po opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez ostatnie oddziały Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w 1993 roku. Autorzy ekspozycji przypominają, iż sowiecki aparat bezpieczeństwa (NKWD, NKGB) odegrał zasadniczą rolę w przechwyceniu przez komunistów władzy w Polsce oraz w “rozpętaniu” masowego terroru wymierzonego w całe polskie społeczeństwo. A Armia Czerwona (od 1946 r. Armia Radziecka) stacjonująca na terytorium Polski była głównym instrumentem podboju i świadectwem utraty przez Polskę niepodległości na 45 lat. Jej wpływ na polską rzeczywistość był istotny, zwłaszcza w pierwszym 10-leciu rządów komunistycznych oraz momentach przełomowych w naszej historii.
Przyjęcie sowieckiego zwierzchnictwa oznaczało w praktyce zgodę na przejęcie, jako obowiązujących w Polsce, świąt związanych immanentnie tylko z ZSRS. Do kalendarza najważniejszych dla PRL dni w roku trafiły w ten sposób: 23 II – święto Armii Czerwonej, 7 XI – dzień wybuchu rewolucji październikowej, 18 XII – dzień urodzin Stalina (do 1956 r.), 10 IV – dzień urodzin “ojca rewolucji” – Lenina, 9 maja – data zakończenia II wojny światowej. Część z nich świętowana była w Polsce po raz ostatni – jeszcze po odzyskaniu niepodległości – w 1989 roku. W polski krajobraz wpisane zostały symbole władzy sowieckiej, m.in. pomniki Lenina, Dzierżyńskiego, które zdobiły główne place w Warszawie, Krakowie czy Nowej Hucie. Stanowiły one – jak podkreślają organizatorzy wystawy – typowy przykład państwowo-partyjnej daniny płaconej przez PZPR swojemu suwerenowi. Otwarciu wystawy, którą można oglądać do końca maja br., towarzyszył występ Grupy Rekonstrukcji Historycznej z Przemyśla w mundurach wojsk sowieckich.
PCz
